Vermogen radiator berekenen: compleet stappenplan voor installatiemonteurs

Het berekenen van het radiatorvermogen is essentieel voor een efficiënte, stille en comfortabele installatie. Een te laag vermogen leidt tot koude klachten en ontevredenheid, terwijl te veel vermogen onnodig energieverbruik en geluidsoverlast kan veroorzaken. Ook pompgeluiden en stromingsruis zijn vaak terug te voeren op een verkeerde dimensionering of pompstand.

Comfort, energie en pompgeluid: de impact van correct vermogen

• Comfort: waardoor een te kleine radiator de ruimte onvoldoende verwarmt.
• Energieverbruik: overdimensionering verhoogt stookkosten en vermindert efficiëntie.
• Pompgeluid: onjuiste debieten of drukverschillen veroorzaken irritante stromingsruis.

HT- versus LTV-systemen: waarom herberekenen nodig is

Bij hoge temperatuur systemen (bijvoorbeeld 75/65/20) volstaat vaak een kleinere radiator. Bij lage temperatuur verwarming (LTV), bijvoorbeeld 55/45/20 met warmtepomp, moet het radiatorvermogen berekend en vaak opgehoogd worden. Grotere radiatoren of convectoren zijn dan noodzakelijk om het lagere temperatuurverschil te compenseren.

Stapsgewijze berekening van radiatorvermogen

1. Warmtevraag bepalen (W): volume, isolatie, richtwaarde

Bereken het volume van de ruimte (m³) en bepaal de isolatieklasse:
voorbeeldwaarden per m³:
Oud huis: 90–110 W/m³
Matig geïsoleerd: 60–80 W/m³
Goed geïsoleerd: 30–50 W/m³

Voorbeeld: ruimte 5×4×2,5 m = 50 m³
Isolatie matig: 50 × 70 = 3500 W

2. Correctie voor temperatuursregime (ΔT)

Radiatorvermogen wordt meestal opgegeven bij ΔT50 (75/65/20).
Bij LTV systemen ligt ΔT vaak rond 30 of lager.
Gebruik de formule:
P_LTV = P_HT × (ΔT_LTV / ΔT_HT)^n
met n ≈ 1,3

Voorbeeld: 2000 W bij ΔT50 wordt:
2000 × (30/50)^1,3 ≈ 930 W bij ΔT30

3. Gebruik vermogenstabellen per type radiator

Formules en voorbeelden in de praktijk

Warmte en debiet berekenen met P = ṁ·cp·ΔT

P (W) = warmtevraag
Qv (l/h) = P / (4,19 × ΔT)
ρ = 1000 kg/m³, cp = 4,19 kJ/kgK

Praktijkvoorbeeld 1: nieuwe kamer met 70/55/20, Type 22

• Warmtevraag 1800 W
• ΔT = (70+55)/2 – 20 = 42,5°C
• Uit tabel: Type 22, 1200×600 = 2174 W (ΔT50)
• Qv = 1800 / (4,19 × 15) ≈ 28,7 l/h

Praktijkvoorbeeld 2: bestaande radiator bij 55/45/20 (warmtepomp)

• Type 22, 1000×600 mm = 1781 W (ΔT50)
• P_LTV = 1781 × (30/50)^1,3 ≈ 796 W
• Qv = 796 / (4,19 × 10) ≈ 19 l/h

Download hier een handige Excel-rekenhulp voor jouw berekeningen.

Inregelen: debiet, Kv en drukverschil

Kv-waarde instellen op basis van debiet en ΔP

Kv (m³/h): doorlaat van het ventiel
Formule: Kv = Q / √ΔP
met Q in m³/h en ΔP in bar

Voorbeeld: Q = 0,019 m³/h, ΔP = 0,05 bar → Kv = 0,019 / √0,05 ≈ 0,085

Statische versus dynamische inregelafsluiters

• Statisch: handmatige instelling, gevoelig voor drukschommelingen
• Dynamisch: automatische regeling, voorkomt stromingsruis bij variabele belasting

Lees ook meer over waterzijdig inregelen.

Pompkeuze en regeling

Zorg dat de pomp is afgestemd op leidingnet en Kv-waarden. Modulerende pompen verminderen geluid en verlagen energiegebruik door aanpassing aan de belasting.

Waterzijdig inregelen in de praktijk

Stappen:
1. Systeem langzaam vullen en lekdichtheid controleren
2. Ontluchten van radiatoren, startend bij het laagste punt
3. Bypass controleren en lockshield-ventielen afstellen volgens inmeetwaarden

Gebruik stromingsmeters, manometers en aan- en retourthermometers voor nauwkeurige afregeling.

Meer praktische tips over debiet en stromingsberekening.

Speciale situaties en aandachtspunten

• Bij LTV vaak grotere radiatoren (type 33) of convectoren nodig
• Ventilatorconvectoren soms noodzakelijk voor voldoende warmteafgifte
• Controle op balans strangen en goede werking thermostatische radiatorventielen (TRV’s)
• Voldoende nalooptijd van pomp essentieel voor gelijkmatige warmteverdeling

Veiligheid, normen en oplevering

• EN 12828: eisen aan verwarmingsinstallaties
• ISSO 51/53: richtlijnen waterzijdig inregelen
• BRL 6000: eisen uitvoering en oplevering

Voer altijd een druktest uit, controleer veiligheidsventiel en expansievat en registreer lekkagecontroles. Geef de klant een ingevuld opleverformulier en instrueer over stooklijn/kurve.

Lees meer over veiligheid en testen.

Checklist en hulpmiddelen voor snelle commissioning

• Warmtevraag per ruimte bepaald
• Radiator geselecteerd op juiste ΔT en vermogen
• Debiet per radiator berekend
• Kv-waardes afgesteld
• Pompstand afgestemd
• Systeem gevuld en ontlucht
• Bypass en lockshields gecontroleerd
• TRV’s getest
• Druktest en expansievatcontrole uitgevoerd
• Opleverformulier ingevuld en klant geïnformeerd

Gebruik altijd fabrikaattabellen bij het bepalen van radiatorvermogen en Kv-waarden.
Download een handige Excel-rekenhulp met Kv-tabellen per merk.

💡 Meer weten over ΔT en waterzijdig inregelen? Bekijk dan onze praktische gids Delta T radiator berekenen.