Waarom certificaten onmisbaar zijn voor installatiemonteurs
Of je nu elektromonteur, cv-monteur of warmtepompspecialist bent: zonder de juiste certificaten installatietechniek kom je nergens.
Certificering is verplicht vanuit wet- en regelgeving (Arbowet, BRL’s, F-gassenverordening) én noodzakelijk voor veiligheid, aansprakelijkheid en kwaliteitsborging.
Steeds meer opdrachtgevers eisen aantoonbare vakbekwaamheid, zeker bij audits en inspecties.
En als je niet kunt aantonen dat je werkzaamheden volgens NEN 3140 of CO-certificering zijn uitgevoerd, ben je als eerste het haasje bij schade, ongevallen of afkeur.
Elektra: NEN 3140, VOP/VP/IV en de link met NEN 1010
Voor bijna alle elektrotechnische werkzaamheden is een NEN 3140 certificaat vereist.
Je wordt aangewezen als Voldoende Onderricht Persoon (VOP), Vakbekwaam Persoon (VP) of Installatieverantwoordelijke (IV) – afhankelijk van je kennis en ervaring.
De NEN 3140-regels bepalen wie spanningsloos mag stellen, meten (met multimeter of isolatiemeter), veilig mag werken en wat je moet vastleggen in het logboek.
Kennis van NEN 1010 is onmisbaar bij uitbreidingen van de groepenkast of het inbedrijfstellen van PV-omvormers.
Meer weten? Lees onze praktische gids over NEN 3140.
VCA voor installatiemonteurs: Basis en VOL
Werken op bouwplaatsen, in de utiliteit of als leidinggevend monteur? Dan is VCA verplicht: VCA-Basis voor medewerkers, VCA-VOL voor leidinggevenden.
Je leert veilig werken, risico-inventarisatie en het toepassen van persoonlijke beschermingsmiddelen. VCA is vaak een harde eis in bestekken en bij hoofdaannemers. Zonder geldig VCA-certificaat kun je geen werkvergunning of toegangspas krijgen.
CO-certificering: persoons- en bedrijfscertificaat voor cv-monteurs
Sinds 2023 mag alleen een gecertificeerd bedrijf cv-ketels, rookgasafvoeren en verbrandingsinstallaties plaatsen of onderhouden. Dit vereist een CO-certificering (BRL 6000-25) én het Bewijs van Vakmanschap CO voor iedere monteur. Je moet kunnen aantonen dat je alle kritische punten van rookgasafvoer, verbranding en CO-meting beheerst. De audit kijkt naar je procedures, papieren en meetrapportages. Persoonlijke certificaten zijn gekoppeld aan het bedrijfscertificaat.
F-gassen certificaat warmtepomp: personen- en bedrijfscertificaat
Werk je aan koeltechniek of warmtepompen? Dan is een F-gassen certificaat verplicht, zowel persoonlijk als voor je bedrijf. Je mag pas vacumeren, koudemiddel afpompen of lektesten uitvoeren als je gecertificeerd bent (en je gereedschap periodiek gekeurd is). NVKL-leden en veel opdrachtgevers eisen naast de wettelijke F-gassen eisen ook aanvullende procedures zoals logboeken en kalibratiecertificaten van meetmiddelen. Let op: het F-gassen certificaat is persoons- én bedrijfsgebonden.
Inspectie/SCIOS: Scopes 8, 10, 12 en hun waarde
Voor inspectie en oplevering van grotere installaties of bij verzekeringsverplichtingen zijn SCIOS Scope 8/10/12 certificeringen nodig. Scope 8 betreft laagspanning, Scope 10 brandrisico-inspecties, Scope 12 PV-installaties. Vaak gevraagd bij oplevering van utiliteit, industrie of bij PV’s >3kWp. Zonder SCIOS mag je geen officiële inspectierapporten afgeven. Voor de praktijk: alleen met Scope-certificaat mag je de meetrapporten en logboeken op naam van jouw bedrijf afgeven.
Praktische scenario’s: welk certificaat bij welke klus?
- PV-installatie (plaatsen, inbedrijfstellen): NEN 3140 VP (voor DC-veiligheid), Scope 12 bij >3kWp, kennis NTA 8220 vereist. Meet: isolatieweerstand, aarding, RCD-test; opleverdossier met testrapport.
- Meterkast uitbreiden: NEN 1010 kennis en NEN 3140 VP/IV verplicht, LOTO-procedure en 5-stappen spanningsloos stellen. Meet: doorlusweerstand, isolatie, aardverspreiding; logboek bijhouden.
- CV-ketel onderhoud/rookgasafvoer vervangen: CO-certificering bedrijf, Bewijs van Vakmanschap CO monteur, meetrapport CO-meting, visuele inspectie rookgasafvoer.
- Warmtepomp (plaatsen, vacumeren): F-gassen persoons- en bedrijfscertificaat, logboek koudemiddel, lekdichtheidstest, vacuümmeter en kalibratiebewijs.
Stappenplan: zo behaal je snel je certificaat
- NEN 3140: Kies niveau (VOP/VP/IV) > volg opleiding > praktijktoets > ontvang aanwijzing/verklaring > geldigheid 3-5 jaar, hercertificering vereist.
- VCA: Kies Basis of VOL > volg cursus (klassikaal/online) > examen > certificaat 10 jaar geldig.
- CO-certificering: Persoonlijke training > praktijkexamen > bedrijfsaudit (BRL 6000-25) > jaarlijkse audit en onderhoud.
- F-gassen: Theorietraining > praktijkexamen > bedrijfsaudit (keuren gereedschap, logboekprocedures) > hercertificering elke 5 jaar.
- Benodigd bij audit: Opleidingscertificaten, aanwijzingsdocumenten, keuring/calibratie meetmiddelen, logboeken, toolboxmeeting-registraties.
Audit-proof werken: LOTO, kalibratie en logboeken
Audit? Zorg dat je je zaakjes op orde hebt:
- LOTO + 5-stappen spanningsloos stellen: altijd uitvoeren én vastleggen in werkprocedure.
- Kalibratie van meetmiddelen: Jaarlijks laten keuren (multimeter, isolatiemeter, lekdetector), certificaten bewaren.
- Logboeken en werkbonnen: Digitaal archiveren; testrapporten en onderhoudsbonnen altijd paraat.
- Veelgemaakte fouten: Onvolledige logboeken, ontbrekende kalibratiebewijzen, verkeerde aanwijzingsniveaus (VOP/VP).
Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt
- CO/F-gassen logboeken incompleet: Werk altijd met een sjabloon en vul direct in na elke klus.
- Foutieve VOP/VP aanwijzing: Check of je bevoegdheid matcht met je werkpakket en laat dit jaarlijks vastleggen.
- Kalibratie meetmiddelen vergeten: Plan dit jaarlijks in je agenda en bewaar de certificaten op een vaste plek.
- Opleverdossier niet op orde: Foto’s, testrapporten en certificaten direct digitaal toevoegen.
Korte FAQ voor elektromonteurs
- Welke certificaten heb ik minimaal nodig als installatiemonteur in woningbouw en utiliteit?
Minimaal NEN 3140 (VOP of VP), VCA-Basis of VOL, en bij PV of inspectie mogelijk ook Scope 12. - Hoe behaal ik NEN 3140 (VOP/VP/IV), wat zijn de verschillen en is een examen verplicht?
Volg een opleiding, doe praktijktoets, en laat je aanwijzen door je werkgever; examen is verplicht voor VP/IV. - Wanneer is F-gassen verplicht bij warmtepompen en wat is het verschil tussen persoons- en bedrijfscertificaat?
Altijd bij koudemiddelhandelingen; persoonscertificaat voor de monteur, bedrijfscertificaat voor het bedrijf (incl. audit). - Wat houdt CO-certificering in, wie heeft Bewijs van Vakmanschap CO nodig en hoe verloopt de audit?
CO-certificering is wettelijk verplicht; alle monteurs moeten het bewijs halen, bedrijf krijgt jaarlijkse audit op procedures en meetrapporten. - Hoe word ik erkend installateur (InstallQ), en wat is het verschil met certificeren?
InstallQ-erkenning is een kwaliteitsmerk, geen wettelijk certificaat; certificering (zoals CO of F-gassen) is wettelijk vereist voor specifieke werkzaamheden.
Checklist: vandaag regelen
- Persoonlijke certificaten: NEN 3140, VCA, F-gassen, Bewijs van Vakmanschap CO
- Bedrijfsdocumenten: InstallQ-erkenning, F-gassen/CO-bedrijfscertificaat, logboeken, toolboxmeeting-registratie
- Meetmiddelen: Jaarlijkse kalibratie, certificaten digitaal opslaan
- Werkprocedures: LOTO, spanningsloos stellen, auditchecklist gebruiken
Meer weten? Bekijk ook onze andere blogs!
